Baloreak hezkuntzan, kolonizatzeko beste era bat?

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 25. saio honetan, Ainhoa Ezeiza esatariak baloreen gaia ekarri du, kontzeptu honen atzean ezkutatzen diren esanahiak azaleratzeko eta hezkuntzarekin duten loturaz hausnartzeko.

Hezkuntzaren eremuan, eta indar bereziki handiz, Lehen Hezkuntzan, baloreak landu behar direla azpimarratzen da behin eta berriz. Kasualitatez, balore horiek askotan sozialdemokraziaren ideologian oinarrituta daude eta burgesiaren baloreak izaten dira, sistemaren onarpena sustatzen dutenak.

Baloreetan heztea hainbat printzipio etikorekin konprometitzea esan nahi du, gure eta besteen ekintzak eta jarrerak ebaluatzeko balio duten printzipio etikoetan heztea. Hau da: baloreak ez dira iritzien munduan geratzen, portaerak gidatzeko tresnak baitira.

Baloreei buruz hitz egiten denean, abiapuntua adostasun moral minimoa da, gizartearen ongizatea lortzeko. Kontsentsu soziala da baloreen nolakotasuna markatzen duena. Baina kontsentsu hori eraikitzean, partaidetza ez da horizontala, botere handiagoa dutenek askoz pisu handiagoa dutelako kontsentsu hori eratzean, «herri xeheak, bere ezjakintasunean, ez dakielako». Horren ondorioz, baloreen hautaketa eta garapena goikoek zapalduengan ezarri behar dituzten printzipio moralak direla esan daiteke.

Eskolan, askotan dagoen kexa handi bat da familiak ez dituela konpartitzen eskolak lantzen dituen baloreak. Areago esan beharko litzateke: ez datoz bat hezkuntza sistemak, familiak, ekoizpen sistemak, komunikabideek eta komunitateek dituzten baloreak. Desadostasun hauen aurrean, eskolak bere garrantzia aldarrikatzen du, baina hau egiten duenean, gutxitan azaltzen du zein den bere posizio ideologikoa baloreak finkatzen dituenean. Baloreak «unibertsalak» direlakoan, eztabaidaezinak direla planteatzen du.

Baloreen lanketan, besteak beste, zoriona eta arrakasta lortzeko gaitasunen lanketa proposatzen da maiz, sozialdemokraziaren aitzakiaz neoliberaltasuna txertatuz.

Izan ere, zer esan nahi du zoriontsua izateak, sistema latz honetan? Ez ote dira baloreak kolonizaziorako beste tresna bat, sistemaren onarpena sustatzeko tresna bat?

Berri Txarrak taldearen «Hezkuntza ustelak» kantaren zenbait atal ere txertatu dira saioan. Hona abestiaren letra osoa:

Gaua sartzen ari da
eta gaur ere,
zalantza haziak ereiten ari naiz
zalantzaondoak biltzeko

Guztia dakigula uste dugu ta
kaleko loreak, bere latinezko izena
ikasi ezinik dabiltza

«Zalantza» herrian, «Uste dut» jauna,
historian idatzi den zientzia libururik
zehatzena
irakurri, eta harritu (egin) da,
guztiz harritu da:
1997 orrialde txuri ditu eta,
beste guztiak
ezagutzen ez dugun hizkuntza
arrotz batetan idatzita daude

Esan dudanaren arrazoia:
hezkuntza sistemaren erdoila,
bizitza zientzia bakarrik dela
irakasten duen eskola ustela.
Ez dakizue ezer!

Sentimendurik gabeko hezkuntza,
gure kulturaren zapalkuntza.
Hori dela eta egunero
zuen hitzak aditu eta gero
sistema gorroto dut

KREDITUAK

Sintonia: Mitxoleta – Eneritz Furyak

Hezkuntza ustelak – Berri Txarrak (Joseba Sarrionandia-ren «Sasoi makalak» poeman oinarritua)

O meu menino é d’oiro – Dulce Pontes (musika eta letra: José Afonso)

Irudiaren iturria: Ricardo Baroja eskola

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

Seaska kantak, haurtxoentzat eta… nagusiontzat ere bai!

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 24. saio honetan, Ainhoa Ezeiza esatariak seaska-kantak ekarriko ditu, Zientzia Kaieran argitaratutako artikulu baten harira. Artikulu horretan, Harvard Unibertsitateko ikertzaile talde batek egindako ikerketa azaltzen du Irati Diez Virto biologo eta EHUko Kultura Zientifikoko Katedrako kolaboratzaileak.

Beste behin, kultura herrikoietako jakintza baten garrantzia egiaztatu du zientziaren munduak. Ea gurasook eta senitartekook kantuan segitzen dugun, gure ahotsez, gure inperfekzioan, haurtxoekin konektatzeko eta, bide batez, gu geu ere lasaitzeko!

Ikerketa hori aitzakia harturik, Ahotsak proiektuan bilduriko hainbat seaska-kanta entzungo ditugu lehenik eta hainbat abeslariren bertsioak ere bai. Espero dugu irratsaio honetan bildutako kantek lo egiten lagun diezazuten!

Hauek dira aurkezpenaren ostean entzungo diren kantak:

Ahotsak proiektuan jasotako kantak edo kanta-zatiak:
Haurtxo maite – Xerafina Iriarte
Bonbolontena – Ana Mari Axpe
Bonbolontena – Luzia Inzunza
Obabatxue – Santi Villareal
Tipi-tipie – Xerafina Iriarte
Ume txikia negarrez dago – Manoli Andonegi
Lotxo engañadoria – Luzia Arrizabalaga
Txikitxo polit hori – Leandra Otxoa eta bere biloba
Oba, oba, lotxoa – Mertxe Olabe

Musikalizatutako kantak, kantari edo musika-taldeek grabatutakoak:
Lo hadi aingürüa – Maddi Oihenart
Seaska kanta – Xabier Lete
Lo kanta – Amaia Zubiria
Haur kanta II eta III – Imanol Lartzabal
Haurra egizu lotto lotto – Olatz Zugasti
Aurtxo txikia – Mikel Laboa
Itsasoa laño dago – Zacarias
Ttun-kurrun-kuttun – Jon Bergaretxe – Julen Lekuona
Loa loa – Haizea
Haur baten beharra – Oskorri
Gure haur honen – Olatz Zugasti

KREDITUAK

Sintonia: Mitxoleta – Eneritz Furyak

ITURRIAK

https://zientziakaiera.eus/2021/02/17/sehaska-kanten-gaitasun-unibertsala/
https://www.themusiclab.org/
https://eu.wikipedia.org/wiki/Ahozko_euskal_literatura#Sehaska-kantak
https://ikasgelan.ahotsak.eus/fitxak/sehaska-kantak
https://youtu.be/vBVdHjdb598
https://lamusicagratis.com/musica-relajante

ERREFERENTZIA BIBLIOGRAFIKOA

Bainbridge, C. M., Bertolo, M., Youngers, J., Atwood, S., Yurdum, L., Simson, J., Lopez, K., Xing, F., Martin, A., & Mehr, S. A. (2020). Infants relax in response to unfamiliar foreign lullabies. Nature Human Behaviour. DOI: https://doi.org/10.1038/s41562-020-00963-z

IRUDIAREN ITURRIA

https://pxhere.com/es/photo/638162

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

Kirola ezinbestekoa ote? Eztabaida hezkuntzan

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 23. saio honetan, Ainhoa Ezeiza esatariak hezkuntzarako eztabaida bat proposatzen du hezkuntza, osasuna eta kirolaren inguruan.

Ikasturte honetan eztabaidagai izan dugun gaia da, Gasteizko Hezkuntza eta Kirol Fakultateko Lehen Hezkuntzako graduko 1. mailako ikasleekin. Gai hau erakargarria da denok izan dezakegulako zer esanik, eta, horrela, norberaren interesetatik abiatuz, hortxe aritu gara eztabaida eraikitzen.

Gaiak badu arrisku nabarmen bat: azalean geratzea, modu akritikoan barneratuz normalean esaten dena: kirola ezinbestekoa da osasunerako, eta horregatik, eskolan landu behar da.

Proposatzen dizuet adierazpen horren inguruan hausnartzea eta, probokazio gisa, saio honetan ideia hau garatuko dugu: kirola txarra da, negatiboa, eta, hortaz, ez da hezkuntza erakundeetan landu behar.

Iturria: Argia

Sakontzeko:

Eloy Altuve: https://dialnet.unirioja.es/servlet/autor?codigo=1032139

Deporte, educación, ideología, poder y globalización, con Eloy Altuve

Educación sin propiedad liburua doan deskargatzeko esteka: http://volapukediciones.blogspot.com/search/label/Educaci%C3%B3n%20sin%20propiedad

Aukeran, honelako jarduera fisikoak sustatzea interesgarriagoa eta osasuntsuagoa izan daiteke: jarduera herrikoiak, horizontaltasunean oinarritutakoak, kolektiboki eraikiak, unean uneko egoeraren arabera moldatzen edo sortzen direnak, alaitasuna eta konfiantza pizten laguntzen dutenak, elkar zaintzan oinarrituak eta, orokorrean, harreman-moduak lehenesten dituztenak.

Iturria: Usurbilgo Udala

KREDITUAK

Sintonia: Mitxoleta – Eneritz Furyak
Gym Class – Goienetxe Anaiak
Danças portuguesas nº 1 – Carlos Paredes

IRUDIAK

https://www.argia.eus/argia-astekaria/2568/eskola-kirola-eta-genero-berdintasuna
https://www.usurbil.eus/eu/-/haur-eta-gaztetxoentzako-neguko-txokoak-datorren-oporraldian

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

Kultura herrikoiak

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 22. saio honetan, kultura herrikoiak zer diren eta zergatik diren garrantzitsuak azalduko du Ainhoa Ezeiza esatariak.

Duela urte asko gaude tematuta kultura herrikoiak lantzearekin gure lana pentsatzeko/sentitzeko/egiteko modu gisa.

Kultura herrikoiak dira eraldatzeko gaitasuna dutenak: aniztasuna eta horizontaltasuna, egokitzeko, erresistentziarako eta eguneroko bizitzaz gozatzeko gaitasunari lotuta, eraldatze prozesu komunitarioen sortzaile eta indartzaile dira.

Kultura herrikoiek jakintza kolektiboak berreskuratzen eta berpizten dituzte, bat-bateko trukeen bidez, gizarte-kultiboetan, elkarren arteko laguntza-moduak baliatuz, harreman afektiboekin, desikasiz eta ikaste berrietara irekiz… jakintza-iturri agorrezinak dira.

Kultura herrikoiak konplexutasunaren adierazpen argiak dira, izan ere, bizitzeko modu bat izanik, ezin daitezke azaldu eguneroko espazio eta denboretan sentitu/pentsatu/egin gabe, eta errepikapen sortzailearen bidez sortzen dira etengabe. Dimentsio aniztunak dira.

Sevillako El Jueves merkatu herrikoia

Kultura instituzionalak legitimatzea lortu nahi du tradizioaren bitartez, bai Estatua indartzeko eta bai protoestatuak eraikitzeko. Masa-kulturak tradizioan negozioa ikusten du, salmenta, turismoa… Kultura alternatibo batzuek ere tradizioa erabiltzen dute beren interesetarako: merkatu berri bat, “ekomerkatuak edo merkatu berdeagoak” sortzeko, prozesu eratzaileak abiatzeko (instituyentes)…

Turistifikazioak eta gentrifikazioak apropos apurtzen dituzte kultura herrikoien harreman-moduak

Normalean esaten da kultura herrikoiak kontserbadoreak direla, baina hori ez da hala. Kultura herrikoien ezaugarri garrantzitsu bat da harreman-moduak garrantzitsuagoak direla edukiak baino, eta, hortaz, “objektu kulturalak” ez dira, bereziki, beren interesekoak.

Adibidez, joskera mota bat oso baloratua izan daiteke komunitate-inguru jakin batean, baina ez horrenbeste bere edertasunagatik, jantzia sortzeko prozesuan gertatzen diren gauza guztiengatik baizik. Jantziaren edertasunak autoestimua elikatzen du, pertsonala, taldearena, kolektiboa… baina bere balio herrikoia galtzen du jantzi hori adibidez Zara denda batean salduz gero, esplotazio-prozesu baten emaitza dela jakinda, hau da, nonbait, “beheko” batek egin du, lan-baldintza eskasetan, gutxi batzuen mozkinak areagotzeko.

Eraikitze kolektiboan eta gizarte eraldaketan, azkenik, ezinezko gauza bat egiteko egokiera jakin bat baliatzeko ausardia izan aurretik, garrantzi handia dute irribarre konplizeek. Horregatik diogu barrea ezinbestekoa dela kultura herrikoietan gizartea eraldatzeko.

Hauek dira barrearen indartzaile gisa identifikatu ditugunak:

  • Jatekoa-edatekoa
  • Maitasuna-sexualitatea
  • Instituzioen aurkako bortizkeria eta berdinen gizartea

«Mingarriaren tiraniaren» aurka, ironia baino errezeta hoberik ez da, horixe zen Chamfort-en proposamena; arima «sakon, ilun, mingarri eta sutsu» horren erremediotzat zuen barrea, eta galdutzat ematen zuen «barre egin ez zuen eguna».

KREDITUAK

Sintonia:

Mitxoleta – Eneritz Furyak (Eneritz Furyak, 2017)

Erabilitako testua:

UNILCO-espacio nómada (2017). Kultura herrikoiak. A. Ezeiza eta J. Encina (koord.), Posible denaren segurtasunetik ezinezkoaren itxaropenera (19-43). ISM, UNILCO-espacio nómada eta Ilusionista Sozialen Kolektiboa. Hemen eskuragarri: https://ilusionismosocial.org/mod/resource/view.php?id=922

Blokeen arteko musika:

Belaunaldia – Karidadeko Benta
Grândola, Vila Morena – Os Ganhões de Castro Verde (José Afonso)

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

Irratigintza proiektuari buruz

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 21. saio honetan, Ainhoa Ezeiza esatariak «Irratigintza proiektua» azalduko du. Proiektu hau, Gasteizko Hezkuntza eta Kirol Fakultateko lehen mailako ikasleekin gauzatzen hasi da baina zabalik dago, nahi duenak parte har dezan. Baldintza bakarra: euskaraz izatea, bai ahotsa eta bai musika!

Gehiago jakiteko: euskalirratigintza.blogspot.com

KREDITUAK

Sintonia: Mitxoleta – Eneritz Furyak
Ametsetan – ETS
Hazia – Ningra
Odolkiak Ordainetan – Askatasun ipuinak

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.